Bogatym nie jest ten, kto posiada, ale ten, kto "rozdaje", kto zdolny jest dawać.

Jan Paweł II

Kanonizacja w Kościele katolickim to uznanie przez Stolicę Apostolską świętości życia konkretnej osoby z racji osiągnięcia doskonałości moralnej w stopniu heroicznym lub z powodu oddania swego życia w sposób męczeński w imię idei chrześcijańskich.

Ideał świętości bliski był już pierwszym chrześcijanom, którzy sławili przymioty ducha takie jak pokój, łagodność, pokora, cierpliwość, wstrzemięźliwość i pobożność prowadzące do wewnętrznej odnowy. W pierwszych wiekach naszej ery nie było rozróżnienia na beatyfikację oraz kanonizację, natomiast istniał lokalny kult męczenników i wyznawców, który z czasem rozszerzał się na cały Kościół. Groby męczenników stały się centrum rozwijającej się czci, a materialnym fundamentem była sama obecność ciała. Podstawowym potwierdzeniem świętości było życie w oparciu o wypływające z wiary wartości oraz cuda czynione za pośrednictwem danej osoby. W pierwszych trzech wiekach chrześcijaństwa ukształtowało się także wezwanie „Santo subito” (natychmiast święty), które służyło wiernym do publicznego wyrażania swoich przekonań o świętości zmarłego członka gminy. Od X wieku biskupi zaczęli oficjalnie zwracać się do papieża o potwierdzenie kultów lokalnych. W wieku XII papież Eugeniusz III zastrzegł prawo kanonizacji wyłącznie dla papieży, a rozróżnienie pomiędzy postępowaniem beatyfikacyjnym i kanonizacyjnym wprowadził papież Urban VIII w XVII wieku. Obecnie kanonizacja poprzedzona jest beatyfikacją czyli aktem kościelnym wydawanym przez Kościół katolicki po pozytywnym rozpatrzeniu procesu beatyfikacyjnego, uznający osobę zmarłą za błogosławioną, zezwalający na jej publiczny kult, ale o charakterze lokalnym. Osoby uznane za błogosławione lub święte pełniły i pełnią nadal funkcję wzorca osobowego.

Główne aspekty świętości – przykładne życie i zaistniałe cuda za wstawiennictwem świętego – stanowią podstawę także w obecnej procedurze kanonizacyjnej. Celebracja liturgii kanonizacyjnej odbywa się zazwyczaj w Watykanie. Po Soborze Watykańskim II ryt kanonizacyjny uległ uproszczeniu w stosunku do tradycji wieków wcześniejszych. W średniowieczu kanonizacja miała często miejsce w miejscowościach, w których papież rezydował lub przez które przejeżdżał (np. Asyż, Awinion, Spoleto). W wieku XX Ojciec Święty Jan Paweł II powrócił do tego zwyczaju i ceremonie beatyfikacji a nawet kanonizacji odbywały się także poza murami Wiecznego Miasta (np. kanonizacja Królowej Jadwigi w Krakowie w 1997 roku oraz kanonizacja Jana z Dukli w Krośnie w 1997 roku).

W roku 1983 papież Jan Paweł II wydał obowiązującą do dziś Konstytucję Apostolską „Divinus perfectionis Magister”, określającą zasady postępowania kanonizacyjnego wspólne dla Kościoła katolickiego oraz dla katolickich Kościołów wschodnich. Konstytucja składa się ze wstępu zawierającego część teologiczną i historyczną oraz z trzech działów normatywnych. Ustawodawstwo opiera się na zasadach maksymalnego angażowania biskupów diecezjalnych, naukowego przygotowania spraw kanonizacji w Kongregacji Spraw Kanonizacyjnych oraz uwolnienia postępowania od zbytniego formalizmu. Podczas swojego pontyfikatu Jan Paweł II beatyfikował 1338 błogosławionych (w tym 160 Polaków) oraz kanonizował 482 świętych Kościoła katolickiego (w tym 11 pochodzących z Polski).

Święci Kościoła prawosławnego ogłaszani są przez Święty Sobór Biskupów lokalnego Kościoła poprzez kanonizację, a następnie decyzją władz pozostałych Kościołów lokalnych włączani są do grona świętych, czczonych w tychże Kościołach. Zgodnie z postanowieniami VII Soboru Powszechnego w Nicei w VIII wieku prawosławni oddają cześć świętym, przede wszystkim ich relikwiom, jako przebóstwionym ciałom. Ogromnym kultem cieszy się osoba Św. Mikołaja z Myry, od IX wieku był czczony w chrześcijaństwie wschodnim i zachodnim jako święty i cudotwórca. Jego ciało przeniesione zostało w XI wieku do Bari w południowej Italii. Obecnie znajduje się tu największe sanktuarium, będące miejscem pielgrzymek wiernych prawosławnych i katolickich z całego świata.

opr. Barbara Munk

Źródło:
Encyklopedia Katolicka, Lublin 2010
Encyklopedia religii świata, Warszawa 2002
Religia. Encyklopedia PWN, Warszawa 2001

Newsletter

Zapisz się
do góry